ورشو آلیاژی سفیدفام از نیکل، روی و مس است که از ویژگی های منحصربه فرد آن می توان به درخشش بالا، سختی زیاد، مقاومت بالا، قابلیت چکش خواری و شکلپذیری آسان اشاره کرد.
محصولاتی که با آلیاژ ورشو ساخته می شوند را می توان به دو دسته کاربردی و هنری تقسیم کرد.هنرمندان ورشوکار عمدتاً این دو دسته را با هم می آمیزند و اشیای تولید شده علاوه بر کاربردی بودن، دارای ویژگیهای هنری نیز هستند.محصول اصلی هنری ورشوکاری، قلمزنی بر روی ورشو است که منجر به تولید محصولاتی در قالب سینی یا تابلوی فلزی می شود.ورشو فلزی سخت است و حکاکی بر روی آن کار دشواری است.
تولیدات کاربردی ورشوسازی، شامل ظروف گوناگون مانند سرویس چای، شامل سماور زغالی، زیرسماوری، چای دان، قندان، استکان، و نیز سایر اقلام ریزتر چون قاشق و چنگال، سرمهدان، دیس، بشقاب، سینی، کاسه، منقل، آبخوری، گلاب پاش و غیره اشاره کرد که در میان آنها سماور از جایگاهی بس ویژه برخوردار است به گونه ای که خود به شاخه ای فرعی به نام «سماورسازی» شکل داده است.
در واقع، می توان گفت هنرمندان بروجردی با ترکیب قلمزنی و چکش کاری دو عنصر کاربرد و تزیین را در این ظروف درهم آمیخته اند و به محصولاتِ کاربردی وجه های زیباشناسانه نیز بخشیده اند.
این هنر با دیگر رشته های صنایع دستی نظیر مسگری و دواتگری نیز ارتباط بسیار نزدیکی دارد.
که قبلا در خصوص مسگری و کاربرد آن توضیح داده ایم و مقاله ی همه چیز درباره ی مسگری می تواند برایتان مفید باشد.
علت نامگذاری ” ورشو”
آن زمان فلزی که برای ورشوسازی به کار می رفت از چندین کشور وارد می شد اما از آنجا که این فلز بیشتر از ورشو پایتخت لهستان می آمد، این ورق فلزی به نام ورشو معروف شد. و دلیل نام این هنر نیز پایتخت لهستان بوده است.
تاریخچه ورشو سازی در ایران
ورشو علاوه بر بروجرد جز صنایع دستی دزفول نیز محسوب میشود
در اواخر دوران قاجار و اوایل دوران پهلوی هنر ورشوسازی در ایران به اوج خود رسید. سابقه هنر ورشوسازی در ایران مربوط به شهرستان های دزفول و بروجرد است.
قلمکاران لرستانی قبل از ورود ورشو به ایران از ورق زرد رنگ برنج برای ساخت ابزار و وسایل مورد نیاز در منازل استفاده می کردند.
پس از ورود ورشو به ایران، هنرمندان خوش ذوق دزفول و بروجرد این فلز را در دست گرفته و با دقت و ظرافت خاصی آن را نرم کرده و پس از شکل گیری نهایی به دست استادان قلمکار می سپردند.
استادان قلمکار ورشو نیز با چشمان خوش بین و دستان هنرمند خود بر روی این جسم بی جان، فضایی رویایی را قلمکاری می کردند.
هنر ورشوسازی در ایران اکنون به صورت پایه در شهرستان بروجرد وجود دارد و نام ورشو و ورشوکاران این دیار در همه جای دنیا مشهور شده است.
در زمان حاضر سماورهای ورشویی در همه نقاط ایران مختص استادان ورشو سازی بروجرد است.
اسناد و مدارک فرهنگی برجای مانده از گذشته به ویژه ابزار و ظروف بیانگر آن است که بروجرد نیز از لحاظ تولید صنایع دستی سابقه ای دیرینه دارد .
ورشو سازی عبارتست از ساخت و تهیه انواع ظروف از جنس ورشو که خود آلیاژی از جنس 20% نیکل، 35% روی ، 45% مس است.
نوآوران و استادان صنایع دستی در بروجرد همواره به موازات آفرینش های ذوقی صنعتگران و هنرمندان دیگر شهرهای کشور از جمله اصفهان در خلق آثار شگفت انگیز گام برداشته اند .
جایگاه حرفه ای ورشود سازی
