بافت عبا در شوشتر سابقه ای ديرينه دارد و گفته شده پیشینه اش به بيش از پانصد سال می رسد. اين عباها معمولا به رنگ های خرمايی، مشکی، خاکستری و شيری است که توسط بافندگان رنگرزی می شود.
بنا به گفته تاریخ نویسان از جمله حمزه اصفهانی، شوشتر به معنی خوب تر است؛ و چون شهر شوش در حال ویران شدن بود، این شهر در شش فرسنگی شهر قبلی بنا شد که خوش آب و هواتر و حاصلخیزتر از شوش بود و آن را شوشتر یعنی از شوش بهتر نامیدند. بعضی دیگر آن را «شه شاتر» یعنی شهر شاه لقب داده اند. بعضی از تاریخ دانان بر این باوراند که نام شوشتر از واژه شوشا یا سوسا یعنی مطبوع آمده است.
آبشارها و آسیاب های آبی شوشتر در ژوئن سال ۲۰۰۹ به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
حدود ۱۰ نوع انواع ترشیجات محلی و حدود هشت نوع انواع لبنیات محلی از ویژگی های خاص و انحصاری شهرستان تاریخی شوشتر است که توانسته توریست ها را به این شهر زیبا و دیدنی بکشاند.
ترشیجاتی مانند ترشی سیر، لگجی، بندری، موسیر و مخلوط، از جمله پرطرفدارترین ترشیجات بین مهمانان و توریست ها است.
لبنیات محلی شوشتر هم طرفداران خود را دارد، انواع لبنیات محلی مثل ماست محلی، دوغ محلی، ماست موسیر، شیر، شیر برنج، کره محلی، روغن محلی و سرشیر در شوشتر تولید می شود و بسیاری از افراد محلی و توریست ها از این محصولات به خوبی استقبال می کنند.
از دیگر سوغاتی های خوراکی شوشتر می توان به کلوچه، زردک، سبزی خورشتی، ارده، حلواشکری، حلوا کنجدی، آش فلفل، حلوا قبیط، حلیمو بستنی سنتی اشاره کرد.
زردک یا جزر، همان هویج ایرانی است که دارای کلسیم و فسفر زیادی است. زردک باعث استحکام استخوان ها شده و در فصل زمستان قابل برداشت است. زردک برای درمان کم خونی بسیار مؤثر بوده و در درمان بیماری های زیادی کمک کننده است.
از جمله رشته های بومي فعال در مركز صنایع دستی اين شهر می توان به نساجی سنتی، احرام بافی، سجاده بافی، جاجیم بافی، زيورآلات سنتی و سفال گری اشاره كرد. البته رشته های غيربومی مثل لباس های محلی، معرق ساقه گندم، ساز سازی، حكاكی روی سنگ و نقاشی روی پارچه نيز در اين مركز فعال هستند و همچنین رشته منسوخ شده مسگری پس از ۳۰ سال بار ديگر در حال احيا است.
ملحفه بافی از ديگر رشته های منسوخ شده اين شهرستان بود كه تنها در حد لنگ بافته می شد که درگذشته نخ های ملحفه بافی در شوشتر توليد می شد، اما در حال حاضر پس از فعاليت دوباره اين رشته ۹۰ ساله در اين شهر نخ های آن از شهر اصفهان وارد می شود.
كپوبافی، پارچه بافی، ابريشمی، گليم سوزنی، كارتی بافی، چوقابافی از ديگر رشته های منسوخ شده شوشتر است كه احيا شدند.
یکی از صنایع دستی بومی و خاص استان محصولاتی به نام کپو است که با پیچش ساقه ها ی مرکز ی و جو ان نخل به دور ساقه ها ی کرتک شکل می گیرد و با نقش اند از ی کامو ا ها ی رنگی، زیبایی آن چند بر ابر می شود.
به نوشته مسعودی، شاپور اهالی شام را به شوش، شوشتر و دیگر شهرهای خوزستان کوچ داد. آن ها فرزندانی به دنیا آوردند که از همان روزگار به تدارک و بافتن دیبای شوشتری و دیگر انواع پارچه های ابریشمین در شوشتر، اهواز و شوش پرداختند. در طول دوران اسلامی نیز شهرهای شام در تولید انواع منسوجات مشهور بودند. جبه، بساط، حریر و عبای شامی، جامه های مویینه دمشق و منسوجات حلب و پارچه مخصوص بعلبک در متون دوره اسلامی ذکرشده است. معمولا خلفا اطلاعات تاریخی را روی پارچه طراز نقش می زدند. این نوشته ها امروزه در تعیین مکان و تاریخ گذاری آن ها کمک می کند. نمونه ای از بافت پرده قالیچه نمای پشمین با نقش شمسه هایی مزین به نقش خروسان و عقابان که دارای کتیبه ای به نام مروان، خلیفه اموی، است در موزه منسوجات واشینگتن باقی مانده است.
یکی از کاربردهای مهم سجاده در شوشتر جهیزیه عروس است که سجاده را با قرآن در جهیزیه عروس قرار می دهند.
جاجیم گونه ای زیرانداز دورویه است. جاجیم دست بافی است از پارچه کلفت شبیه به پلاس بوده، ولی از پلاس نازک تر است و آن را از نخ های رنگین و ظریف پشمی یا پنبه ای یا آمیزه ای از این دو می بافند. جاجیم ها پرز ندارند و می توان از هر دو روی آن استفاده کرد. کوچ نشینان از جاجیم استفاده زیادی می کنند و کاربرد آن به عنوان روانداز و محافظ سرما است.
جاجیم بافی به عنوان یکی از صنایع دستی در شوشتر است که از دیرباز بین خانواده های روستایی و عشایر رواج داشته است. جاجیم به عنوان زیرانداز استفاده می شود، همچنین هنگام کوچ عشایر برای بسته بندی و جابه جایی اسباب و لوازم و گاهی به عنوان بالاپوش گرم مورد استفاده قرار می گیرد. حتی در بین برخی از خانواده های روستای جاجیم را به عنوان چشم روشنی و جهیزیه نوعروسان هدیه می دهند و به عنوان یادگاری ارزنده سال ها در خانوارها باقی می ماند.
مواد اولیه جاجیم پشم است و بافت آن شبیه گلیم است، با این تفاوت که جاجیم در چهار تخته بافته می شود و پس از بافتن به هم متصل و دوخته می شود. در منطقه اورامان و ثلاث باباجانی زنان جاجیم هایی را با نقوش متنوع و جنس مرغوب می بافند که در نوع خود کم نظیر است.
بر اساس تحقیقات این هنر ابتدا با ساقه های نی شکر و ذرت در شهرهای جنوبی کشورمان رواج داشته است. به علت سختی کار و نبود ابزار متناسب و کیفیت پایین کار نتوانسته جای را در بازار فروش یا رشته های هنری به خود اختصاص دهد. کم کم با الیاف دیگری مانند ساقه گندم، جو، برنج و برخی گیاهان دارای ساقه انجام شد.
مردم شوشتر از دستباف های داری مانند ملحفه بافی استقبال خوبی می کنند و از این رو بازار فروش اين محصولات در استان خوب است و اگر معرفی اين رشته حالت برون مرزی پيدا کند و در زمينه صادرات آن فعاليت شود، وضعيت آن بهتر شده و رونق بيشتری پيدا خواهد کرد. بافته های داری بافته هايی هستند که از دار برای توليد آن ها استفاده می شود که دارها يا عمودی يا افقی است. بعضی از اين بافته ها گره دار هستند مانند قالی و گبه و برخی مانند گليم و زيلو پود باف بوده و بعضی مانند ورنی و شیر یکی پيچ پود پیچ هستند. در شوشتر بافته های داری به شيوه گره زنی يا پود گذاری بافته می شود و شامل قالی، قاليچه و گليم است و بافندگان اصلی آن ها زنان ايلی و روستايی هستند که روی دار افقی که روی زمين قرار می گيرد کار بافتن را انجام می دهند. نقشه ها اکثرا ذهنی و طرح ها هندسی است و رنگ های قرمز، مشکی، سبز، نارنجی، سفيد، سرمه ای در بيشتر بافته ها کاربرد دارد. زنان و دختران عشاير عرب نيز به صورت محدود به کار بافت قالی اشتغال دارند و قالی هايی با نقش هندسی و با استفاده از رنگ های قرمز، نارنجی، صورتی، مشکی، زرد کدر، سرمه ای و سفيد می بافند.
احرامی از محصولاتی است که در شوشتر بافته می شود. احرامی پارچه ای است با تار پنبه ای و پود پشمی به رنگ های سرمه ای، زرد، سبز، سفيد، نارنجی، قرمز بافته می شود.
بافت عبا در شوشتر سابقه ای ديرينه دارد و گفته شده پیشینه اش به بيش از پانصد سال می رسد. اين عباها معمولا به رنگ های خرمايی، مشکی، خاکستری و شيری است که توسط بافندگان رنگرزی می شود.
برچسب:
نویسنده: مهتاب